Veelgestelde vragen

Bijbellezen.nu is een initiatief van KOC, en wordt actief gesteund door de Gereformeerde Bijbelstichting (GBS). Bijbellezen.nu heeft geen winstoogmerk. KOC is een reformatorisch expertisecentrum dat kinderen en opvoeders ondersteunt bij onderwijs, opvoeding en ontwikkeling, in de samenhang van gezin, school en kerk.
De Gereformeerde Bijbelstichting bewaart en bevordert het gebruik van de Statenvertaling en verspreidt betrouwbare Bijbeluitgaven in Nederland en wereldwijd.
De initiatiefnemers hopen van harte dat de aandacht voor het lezen van de Bijbel breed gedragen wordt.

Dat klopt. Alleen de Heere kan dat werken door Zijn Geest. Maar Bijbellezen met ons verstánd (dat de Heere kan zegenen aan ons hart) vraagt om onderwijs én vaardigheden. Dat was de reden dat de Levieten de zin van de wet verklaarde, zodat het volk ‘het verstond in het lezen’ (Neh. 8:9). Juist als de Heere het huis bouwt – ook in dit opzicht, arbeiden we zelf niet tevergeefs (Ps. 127:1). 
Onze vaderen wisten bijvoorbeeld dat de Heere machtig is Zijn Woord te zegenen in de grondtaal, zelfs als mensen geen letter Hebreeuws of Grieks kunnen lezen. Waarom zou de Heere dat niet kunnen? Maar ze zagen het als hun opdracht om voor een betrouwbare Nederlandse vertaling te zorgen, de Statenvertaling. Ze wisten het: de Heere maakt gebruik van uitwendige middelen. ‘En hoe zullen zij in Hem geloven van Welken zij niet gehoord hebben?’ (Rom. 10:14). Zó is het onze taak om de tekst van de Bijbel zo goed mogelijk voor ons verstand te ontsluiten.

De Heere heeft ons de Statenvertaling gegeven, die zeer nauwgezet vanuit de grondtaal in het Nederlands is vertaald. Toegankelijkheid mag nooit een reden zijn om vrijer te vertalen. Laten we de volgende generaties dezelfde eerbied voor Gods geïnspireerde Woord bijbrengen – tot op de ‘tittel en jota’ (Matth. 5:18). We moeten niet de vertaling aanpassen, maar onze kinderen en jongeren leren Gods Woord in deze vertaling te lezen. Dat is een belangrijke en waardevolle taak voor opvoeders, waarbij Bijbellezen.nu graag ondersteunt.

Helaas is het nodig. Het verschil met vroeger is groot. Door de opkomst van digitale media én de taalontwikkeling is het voor onze kinderen en jongeren steeds moeilijker om met aandacht de Bijbel te lezen. De kloof tussen wat ze dagelijks zien én de inhoud van de Bijbel wordt in alle opzichten groter. Het is waar: als de Heere ons hart vernieuwt, zijn die bezwaren meteen verdwenen. Dan is Gods Woord meteen een grote schat. Juist dáárom is het onze dure plicht om dit Woord een grote plaats te geven in ons dagelijks leven. Ook als ons hart nog niet geopend is, zoals de Heere dat eens bij Lydia deed (Hand. 16:14). 

Bij het bespreken van een Bijbelgedeelte op catechisatie helpen werkvormen die jongeren actief laten nadenken over de tekst. Laat hen bijvoorbeeld eerst in tweetallen bespreken wat hen opvalt in het gedeelte en welke vragen zij hebben. Vervolgens kunnen zij met behulp van de vragen uit de Gespreksbox de tekst bespreken en de uitleg vanuit de kanttekeningen bespreken.

Ook kunt u jongeren in kleine groepen één of meerdere vragen laten uitwerken. Daarna delen de groepen hun bevindingen met elkaar. De Bijbelstudies voor oudere kinderen en tieners kunnen hierbij als ondersteuning dienen. Deze Bijbelstudies bevatten ook een onderdeel om thuis in het gezin en zelfstandig uit te voeren. U kunt dit als huiswerk meegeven. 

Kies bij voorkeur werkvormen die jongeren stimuleren om zelf te lezen, de Bijbel op te doen en met elkaar in gesprek te gaan. Zo leren zij steeds zelfstandiger om aandachtig de Bijbel te lezen. 

De Gespreksbox kan tijdens de catechisatie helpen om jongeren actief bij de Bijbel en het gesprek te betrekken. Trek bijvoorbeeld aan het begin of einde van de les een kaart en laat de jongeren eerst individueel nadenken voordat zij hun antwoorden delen. 

Gebruik de vragen niet alleen als ijsbreker, maar verbind ze bewust aan het Bijbelgedeelte of thema van de catechisatieles. Vraag door: Waar zie je dit in de Bijbel terug? Hoe kunnen we dit verbinden aan de belijdenisgeschriften? Op die manier gaat het gesprek verder dan meningen en wordt aandachtig lezen het uitgangspunt. 

De gespreksbox is vooral geschikt om jongeren te leren luisteren, verwoorden en doorvragen. Niet elke vraag hoeft uitgebreid behandeld te worden. Soms is één goede vraag voldoende om een verdiepend gesprek op gang te brengen. 

De Bijbelstudies van Bijbellezen.nu kunnen op catechisatie worden gebruikt als leidraad voor het gesprek over een Bijbelgedeelte. Laat jongeren eerst zelf het Bijbelgedeelte lezen en de verwerkingsvragen beantwoorden. Bespreek daarna gezamenlijk de uitleg en laat hen onderbouwen waarom zij bepaalde antwoorden geven vanuit de tekst.

U kunt er ook voor kiezen om de groep in kleinere teams te verdelen. Laat elk groepje één vraag of onderdeel van de Bijbelstudie voorbereiden en vervolgens delen met de rest van de catechisanten. Zo worden jongeren actief betrokken bij het lezen van de Bijbel.

De Bijbelstudies kunnen bovendien worden gecombineerd met een vraag uit de Gespreksbox. Door de Bijbelstudies als gespreksmiddel te gebruiken, verschuift catechisatie van alleen luisteren naar samen aandachtig lezen van de Bijbel. 

Leerlingen denken actiever mee wanneer zij niet alleen luisteren, maar ook zelf de Bijbeltekst onderzoeken. Stel daarom tijdens het lezen vragen die hen dwingen om eerst naar de tekst te kijken: Wat valt je op? Wat lees je hier over God? Welke woorden worden herhaald?

Geef leerlingen daarnaast kleine opdrachten. Laat hen bijvoorbeeld een belangrijke gedachte aanwijzen, een vraag bedenken over de tekst, een verband leggen met een eerder Bijbelgedeelte, signaalwoorden omcirkelen enz. Zo leren zij zelf te lezen wat er staat in plaats van alleen een uitleg te ontvangen.

Ook gezamenlijke gesprekken zijn waardevol. Laat leerlingen reageren op elkaars antwoorden en moedig hen aan om hun antwoord vanuit de Bijbel te onderbouwen. Het belangrijkste is dat de Bijbel open blijft liggen. Door steeds terug te gaan naar de tekst leren leerlingen aandachtig lezen en vragen stellen. 

Bijbelse woordenschatonderwijs vraagt om meer dan het uitleggen van moeilijke woorden. Uit onderzoek naar woordenschatonderwijs blijkt dat kinderen woorden leren door een combinatie van voorbewerken, semantiseren, consolideren en controleren. Die principes zijn ook goed toepasbaar bij woorden uit de Bijbel.

Introduceer belangrijke Bijbelse begrippen voordat u een Bijbelgedeelte leest. Leg de betekenis uit vanuit de tekst zelf en geef voorbeelden uit andere Bijbelgedeelten. Vervolgens is herhaling belangrijk: laat leerlingen de woorden gebruiken in gesprekken en verwerkingsactiviteiten. 

Werk doelgericht met een beperkte selectie kernwoorden. Laat leerlingen verbanden leggen tussen woorden, gebeurtenissen en personen in de Bijbel. Vraag bijvoorbeeld hoe het begrip verbond terugkomt bij Noach, Abraham en het Nieuwe Testament. Zo groeit niet alleen hun woordenschat, maar ook hun begrip van de rode lijn van de Schrift.

Een handig hulpmiddel hierbij is de Box Bijbelse Woordenschat (verkrijgbaar via GBS). 

In een groep zitten vaak leerlingen met verschillende niveaus van Bijbelkennis, taalvaardigheid en leesbegrip. Bij de methodiek close reading hoeft niet iedere leerling hetzelfde te doen om toch met dezelfde Bijbeltekst bezig te zijn. Juist doordat u samen meerdere keren nauwkeurig leest, kunnen leerlingen op hun eigen niveau deelnemen. De eerste lezing richt zich op begrijpen wat er staat, de tweede op hoe de tekst is opgebouwd en de derde op wat de boodschap betekent.

Differentieer door verschillende soorten vragen te stellen. Sommige leerlingen beantwoorden observatievragen, zoals: Wie spreken er? Wat gebeurt er? Andere leerlingen zoeken naar verbanden, woordkeuzes of de plaats van de tekst binnen het geheel van de Bijbel. Zo werkt iedereen aan dezelfde tekst, maar op een passend niveau.

Close reading helpt bovendien om sterkere leerlingen niet direct alle antwoorden te laten geven. De tekst staat centraal, niet voorkennis. Laat alle leerlingen hun antwoorden onderbouwen vanuit wat zij daadwerkelijk lezen. Hierdoor krijgen ook minder taalvaardige of minder Bijbelvaardige leerlingen de kans om actief mee te denken.

Wilt u hier meer informatie over? Of wilt u met uw team deelnemen aan een cursus Begrijpend Bijbellezen? Neem contact met ons op via het contactformulier. 

Kinderen betrekken bij het Bijbellezen begint met samen lezen en het gesprek daarover. 

• Laat uw kind een hoofdstuk of vers opzoeken en meelezen.
• Stel eenvoudige vragen met behulp van onze Gespreksbox: Wie komen hierin voor? Wat gebeurt er? Wat leert dit ons over onszelf? 
• Sta stil bij moeilijke woorden en leg deze kort uit. Begrip van woorden helpt bij begrip van de hele tekst. 
• Lees af en toe een kanttekening en bespreek wat die toevoegt aan de tekst.  
• Laat kinderen verbanden leggen: Hebben we hier eerder over gelezen? Waar zien we dit nog meer in de Bijbel? 
• Vraag wat hen opvalt of verwondert en neem hun vragen serieus. 

Het hoeft niet ingewikkeld te zijn. Een kort gesprek rond een geopende Bijbel is vaak waardevoller dan een lange uitleg. Zo leren kinderen stap voor stap om met aandacht en eerbied Gods Woord te lezen.

Voor het stellen van vragen bij een Bijbelgedeelte kunt u gemakkelijk onze Gespreksbox gebruiken. Probeer niet te veel vragen per keer te stellen. Twee of drie goede vragen geven vaak meer gesprek dan een hele lijst. Begin bovendien met open vragen ("Wat valt je op?") in plaats van kennisvragen ("Weet je nog...?"). Zo leren kinderen zelf om de Bijbel aandachtig te lezen. 

De materialen van Bijbellezen.nu zijn ontwikkeld voor verschillende leeftijden en situaties. Voor jonge kinderen (0-4 jaar) ligt de nadruk op luisteren en kijken. Daarbij passen eenvoudige vertelmaterialen en hulpmiddelen die helpen om aandachtig naar een Bijbelverhaal te luisteren.

Voor kinderen in de basisschoolleeftijd (6-10 jaar) zijn vooral de Gespreksbox en de Bijbelstudies voor jongere kinderen geschikt. Deze helpen ouders om samen te lezen, vragen te stellen en stap voor stap inzicht te krijgen in de Bijbeltekst.

Voor oudere kinderen en tieners (12-18 jaar) zijn de Bijbelstudies voor oudere kinderen ontwikkeld. Deze stimuleren zelfstandig en gezamenlijk Bijbelonderzoek, het leggen van verbanden en het aandachtig lezen van de tekst. 

Op de website van Bijbellezen.nu vindt u per leeftijd en doelgroep een overzicht van geschikte materialen, zodat u eenvoudig kunt kiezen wat past bij uw gezin en de ontwikkelingsfase van uw kinderen. 

Veel mensen merken dat hun aandacht tijdens het Bijbellezen snel afdwaalt. Kleine, praktische veranderingen kunnen al veel verschil maken.

• Lees op een vaste plaats en tijd. Een rustige omgeving zonder telefoon of andere afleidingen helpt om uw aandacht beter vast te houden.
• Lees een kleiner gedeelte. Een aantal verzen met de kanttekeningen aandachtig lezen is vaak waardevoller dan een hoofdstuk vluchtig doornemen.
• Lees met een doel. Zoek bijvoorbeeld naar wat het gedeelte leert over God, de Heere Jezus of het geloofsleven.
  Gebruik hulpmiddelen. Een Bijbelstudie of vragen uit de Gespreksbox helpen om actief met de tekst bezig te zijn.
• Maak aantekeningen. Schrijf een opvallend vers, een vraag of een les uit het gedeelte op.
• Lees hardop of bespreek het samen. Ervaring met actief lezen bevordert de concentratie.

Aandachtig Bijbellezen vraagt oefening. Verwacht niet dat uw aandacht altijd optimaal is, maar probeer consequent kleine gewoonten vol te houden. Zo groeit de vaardigheid om met meer aandacht Gods Woord te lezen.

Bijbelse woorden kunnen lastig zijn, omdat ze vaak uit een andere tijd komen of niet meer dagelijks worden gebruikt. Daarom is het belangrijk om woorden niet zomaar over te slaan, maar er bewust bij stil te staan.

• Zoek onbekende woorden direct op.
• Lees de kanttekeningen of een toelichting bij het Bijbelgedeelte om moeilijke begrippen beter te begrijpen.
• Maak gebruik van de Box Bijbelse Woordenschat (verkrijgbaar via GBS).
• Maak een lijstje van nieuwe woorden en noteer kort wat ze betekenen. 
• Probeer de onbekende woorden te koppelen aan een woord waarvan je de betekenis wel weet. 
• Bespreek moeilijke woorden met anderen tijdens gezinsmomenten, catechisatie of een Bijbelkring.
• Gebruik een Bijbelstudie die begrippen uitlegt en helpt om de tekst in zijn verband te begrijpen.

Wie regelmatig aandacht besteedt aan onbekende woorden, merkt dat het lezen steeds gemakkelijker wordt. Een grotere woordenschat bevordert namelijk ook het aandachtig lezen van de Bijbel.

...